بخش اول: مشکلات متداول در موتورهای دیزل
موتورهای دیزل به دلیل گشتاور بالا، مصرف سوخت بالا و شرایط کاری سنگین انتخاب اصلی برای تراکتورها، کمباینها و سایر ماشینآلات کشاورزی هستند. با این حال آنها نیز چالشهای خاص خود را دارند:
1. مشکلات سیستم سوخترسانی
سیستم سوخترسانی دیزل بسیار حساس است و کوچکترین آلودگی میتواند مشکلات بزرگی ایجاد کند.
- گرفتگی فیلتر سوخت:
- علائم: کاهش توان موتور، ریپ زدن، مشکل در روشن شدن، افزایش مصرف سوخت.
- دلایل: ذرات خاک، رسوبات، جلبک و قارچ در باک سوخت.
- راهحل: تعویض منظم فیلتر سوخت طبق برنامه نگهداری، استفاده از سوخت با کیفیت، تمیز کردن دورهای باک.
- هواگرفتگی سیستم سوخت:
- علائم: موتور روشن نمیشود یا پس از مدت کوتاهی خاموش میشود، گاز خوردن نامنظم، دود سفید.
- دلایل: نشتی در خطوط سوخت، تعویض فیلتر سوخت بدون هواگیری صحیح، خالی شدن کامل باک.
- راهحل: هواگیری صحیح سیستم سوخت پس از هر بار تعویض فیلتر یا اتمام سوخت، بررسی نشتیها.
- خرابی انژکتورها:
- علائم: دود سیاه، کاهش توان، افزایش مصرف سوخت، صدای غیرعادی از موتور (ناک زدن)، مشکل در روشن شدن سرد.
- دلایل: ذرات آلاینده در سوخت، رسوبات کربنی، فرسودگی طبیعی، فشار نامناسب پمپ انژکتور.
- راهحل: استفاده از سوخت تمیز، افزودنیهای سوخت برای تمیز نگه داشتن انژکتورها، تست و کالیبراسیون یا تعویض انژکتورها توسط متخصص.
- خرابی پمپ انژکتور:
- علائم: موتور روشن نمیشود یا به سختی روشن میشود، کاهش شدید توان، ریپ زدن شدید، دود زیاد.
- دلایل: استفاده از سوخت بیکیفیت، آب در سوخت، فرسودگی داخلی، عدم روغنکاری کافی
- راهحل: استفاده از سوخت با کیفیت و تمیز، سرویس منظم پمپ انژکتور توسط تعمیرکار ماهر.
2. مشکلات سیستم روغنکاری
روغن موتور شریان حیاتی هر موتوری است و مشکلات آن میتواند فاجعهبار باشد.
- کاهش فشار روغن:
- علائم: روشن شدن چراغ هشدار روغن، صدای غیرعادی از موتور (تقه زدن یا صدای یاتاقان)، گرم شدن بیش از حد.
- دلایل: سطح پایین روغن، پمپ روغن خراب، گرفتگی فیلتر روغن، سایش یاتاقانها، رقیق شدن روغن.
- راهحل: بررسی منظم سطح روغن، تعویض به موقع روغن و فیلتر، استفاده از روغن با ویسکوزیته مناسب، در صورت مشاهده علائم مراجعه فوری به تعمیرگاه شود.
- آلودگی روغن :
- علائم: تغییر رنگ روغن به تیره یا شیری، وجود ذرات فلزی در روغن، بوی سوخت یا مایع خنککننده در روغن.
- دلایل: ورود سوخت، مایع خنککننده یا ذرات خارجی به داخل روغن، عدم تعویض به موقع روغن.
- راهحل: تعویض منظم روغن و فیلتر، بررسی نشتیها در سرسیلندر یا رینگها، بررسی سیستم خنککننده.
3. مشکلات سیستم خنککننده
گرمای بیش از حد دشمن موتور است.
- افزایش دمای موتور :
- علائم: بالا رفتن نشانگر دما، خروج بخار از رادیاتور، کاهش توان موتور.
- دلایل: کمبود مایع خنککننده، گرفتگی رادیاتور، خرابی ترموستات، خرابی واترپمپ، تسمه پروانه شل یا پاره، خرابی فن، واشر سرسیلندر سوخته.
- راهحل: بررسی سطح مایع خنککننده، تمیز کردن رادیاتور، تعویض قطعات معیوب، بررسی و تعویض واشر سرسیلندر در صورت لزوم.
- نشتی مایع خنککننده:
- علائم: کاهش سطح مایع خنککننده، لکههای زیر ماشین، بوی شیرین از مایع خنککننده.
- دلایل: شلنگهای ترکخورده یا فرسوده، خرابی رادیاتور، خرابی واترپمپ، ترموستات، یا واشر سرسیلندر.
- راهحل: بررسی منظم شلنگها و اتصالات، رفع نشتیها.
4. مشکلات سیستم اگزوز و آلایندگی
موتورهای دیزل مدرن دارای سیستمهای کنترل آلایندگی پیچیدهای هستند.
- انسداد فیلتر ذرات دیزل:
- علائم: کاهش توان، افزایش مصرف سوخت، روشن شدن چراغ DPF یا چراغ چک موتور، دود سیاه.
- دلایل: احتراق ناقص، استفاده از روغن موتور نامناسب، کارکرد طولانی مدت در دور پایین، خرابی سنسورها.
- راهحل: انجام فرآیند بازسازی ، بررسی و رفع علت انسداد، در صورت لزوم تمیز کردن یا تعویض فیلتر.
- خرابی سیستم: (در موتورهای دیزل مدرن با استاندارد آلایندگی بالا)
- علائم: کاهش توان، روشن شدن چراغ هشدار
- دلایل: استفاده از مایع بیکیفیت یا عدم وجود آن، گرفتگی انژکتور ، خرابی سنسورها.
5. مشکلات مربوط به توربوشارژر
بسیاری از موتورهای دیزل کشاورزی برای افزایش قدرت و راندمان به توربوشارژر مجهز هستند.
- صدای سوت کشیدن یا زوزه کشیدن توربو:
- علائم: صدای غیرعادی از توربو، کاهش توان موتور، دود آبی یا سیاه.
- دلایل: شفت توربو خم شده یا آسیب دیده، نشتی روغن در محفظه توربو، گرفتگی خطوط روغنکاری توربو.
- راهحل: بررسی و تعمیر/تعویض توربوشارژر توسط متخصص، اطمینان از روغنکاری کافی توربو.
- نشتی روغن از توربوشارژر:
- علائم: دود آبی از اگزوز به خصوص هنگام استارت سرد یا پس از درجا کار کردن، کاهش سطح روغن موتور.
- دلایل: خرابی کاسه نمدها یا یاتاقانهای توربو، گرفتگی خط برگشت روغن توربو.
- راهحل: بررسی و تعمیر یا تعویض کاسه نمدها و خطوط روغن.
6. مشکلات مکانیکی رایج
- کمپرس پایین :
- علائم: مشکل در روشن شدن، کاهش شدید توان، دود زیاد، صدای غیرعادی.
- دلایل: سوختن واشر سرسیلندر، فرسودگی رینگ پیستون، خرابی سوپاپها (نشتی یا سوختگی)، ترک خوردگی سرسیلندر یا بلوک موتور.
- راهحل: تست کمپرس، باز کردن موتور و بررسی قطعات داخلی، تعمیر یا تعویض قطعات معیوب.
- کوبیدن یا صدای یاتاقان :
- علائم: صدای کوبش فلزی از موتور که با دور موتور تغییر میکند، کاهش فشار روغن.
- دلایل: سایش یاتاقانهای میللنگ یا شاتون به دلیل عدم روغنکاری کافی، روغن بیکیفیت، رانندگی با فشار بالا.
- راهحل: مراجعه فوری به تعمیرگاه، در صورت ادامه کار ممکن است آسیب جدی به میللنگ وارد شود.
بخش دوم: مشکلات متداول در موتورهای بنزینی
موتورهای بنزینی بیشتر در ماشینآلات کشاورزی کوچکتر مانند پمپهای آب، تیلرها، علفزنها، اره برقیها و برخی تراکتورهای کوچک استفاده میشوند. این موتورها معمولاً سادهتر هستند اما مشکلات خاص خود را دارند.
1. مشکلات سیستم سوخترسانی
- کاربراتور کثیف یا مسدود :
- علائم: موتور روشن نمیشود یا به سختی روشن میشود، ریپ زدن، دور موتور ناپایدار، دود سیاه.
- دلایل: رسوبات بنزین کهنه، ذرات خاک و آب در سوخت، عدم استفاده طولانی مدت از دستگاه.
- راهحل: تمیز کردن کاربراتور با اسپری تمیزکننده کاربراتور یا اولتراسونیک، تخلیه سوخت از باک در صورت عدم استفاده طولانی مدت.
- فیلتر سوخت کثیف:
- علائم: کاهش توان، خاموش شدن موتور زیر بار، مشکل در روشن شدن.
- دلایل: ذرات آلاینده در بنزین.
- راهحل: تعویض منظم فیلتر سوخت.
- بنزین کهنه یا آبدار :
- علائم: موتور روشن نمیشود یا به سختی روشن میشود، کارکرد نامنظم، دود سفید.
- دلایل: نگهداری طولانی مدت بنزین، جمع شدن رطوبت در باک.
- راهحل: استفاده از بنزین تازه، افزودنیهای تثبیتکننده سوخت برای نگهداری طولانی مدت، تخلیه باک در صورت لزوم.
- مشکلات پمپ سوخت (در مدلهای انژکتوری):
- علائم: موتور روشن نمیشود، مشکل در استارت زدن، کاهش فشار سوخت.
- دلایل: خرابی پمپ، گرفتگی صافی پمپ.
- راهحل: بررسی فشار پمپ، تعویض پمپ.
2. مشکلات سیستم جرقهزنی
سیستم جرقهزنی برای احتراق صحیح مخلوط سوخت و هوا حیاتی است.
- شمعهای کثیف یا فرسوده :
- علائم: مشکل در روشن شدن، ریپ زدن، کاهش توان، افزایش مصرف سوخت، دود سیاه (کربن گرفتن شمع).
- دلایل: رسوبات کربنی، فرسودگی الکترودها، استفاده از شمع نامناسب.
- راهحل: تمیز کردن یا تعویض منظم شمعها با نوع و گپ مناسب.
- وایر شمعهای خراب یا قطع شده :
- علائم: ریپ زدن موتور، احتراق ناقص، کاهش توان.
- دلایل: ترکخوردگی، پوسیدگی، آسیب فیزیکی.
- راهحل: بررسی و تعویض وایر شمعهای معیوب.
- کوئل خراب :
- علائم: موتور تک کار میکند، ریپ زدن شدید، روشن شدن چراغ چک.
- دلایل: خرابی داخلی، گرمای بیش از حد.
- راهحل: تست و تعویض کوئل معیوب.
- مشکلات مگنیتو (در موتورهای کوچکتر):
- علائم: عدم جرقه، موتور روشن نمیشود.
- دلایل: خرابی سیمپیچ داخلی، فاصله نامناسب از چرخ لنگر.
- راهحل: تنظیم فاصله مگنیتو یا تعویض آن.
3. مشکلات سیستم هوارسانی
- فیلتر هوای کثیف :
- علائم: کاهش توان، افزایش مصرف سوخت، دود سیاه، مشکل در روشن شدن.
- دلایل: کار در محیط پر گرد و غبار، عدم تعویض منظم.
- راهحل: تمیز کردن یا تعویض منظم فیلتر هوا، به خصوص در محیطهای کشاورزی پر گرد و غبار.
4. مشکلات سیستم اگزوز
- گرفتگی اگزوز یا صدا خفهکن :
- علائم: کاهش شدید توان، گرم شدن بیش از حد موتور، صدای غیرعادی، بوی سوخت خام.
- دلایل: رسوبات کربنی، ورود اشیاء خارجی، خرابی کاتالیزور.
- راهحل: بازرسی و رفع گرفتگی، در صورت لزوم تعویض.
5. مشکلات مکانیکی و عمومی
- کمپرس پایین :
- علائم: مشکل در روشن شدن، کاهش توان، دود آبی (روغنسوزی) یا سفید (آبسوزی).
- دلایل: سایش رینگ پیستون، خرابی سوپاپها، سوختن واشر سرسیلندر.
- راهحل: تست کمپرس، تعمیر اساسی موتور.
- کاهش سطح روغن موتور یا روغن بیکیفیت:
- علائم: صدای غیرعادی از موتور، گرم شدن بیش از حد، کاهش عمر موتور.
- دلایل: عدم بررسی منظم، نشتی، عدم تعویض به موقع.
- راهحل: بررسی منظم سطح روغن، تعویض روغن و فیلتر طبق برنامه.
راهکارهای پیشگیری و افزایش طول عمر موتورها
پیشنهاد فرزاد یدک برای به حداقل رساندن مشکلات و افزایش طول عمر موتورهای کشاورزی رعایت موارد زیر است:
1.برنامه نگهداری منظم
- تعویض به موقع روغن موتور و فیلترها (روغن، هوا، سوخت): این مهمترین گام در پیشگیری است.
- بررسی و تعویض مایع خنککننده: اطمینان از کیفیت و سطح مناسب ضدیخ/ضدجوش.
- بازرسی تسمهها و شلنگها: اطمینان از سلامت و عدم فرسودگی آنها.
- تنظیمات موتور: بررسی منظم فیلر سوپاپها ، تنظیمات کاربراتور یا سیستم سوخترسانی.
2.استفاده از سوخت و روغن با کیفیت و استاندارد:
- همیشه از سوخت و روغن توصیه شده توسط سازنده استفاده کنید.
- سوخت را در ظروف تمیز و دور از آلودگی نگهداری کنید.
- از افزودنیهای سوخت مناسب برای جلوگیری از رسوب استفاده کنید.
3.تمیز نگه داشتن ماشینآلات
- به طور منظم فیلتر هوا و پرههای رادیاتور را از گرد و غبار پاک کنید.
- از ورود خاک و رطوبت به سیستمهای سوخت و روغن جلوگیری کنید.
4.گرم کردن و خنک کردن مناسب موتور:
- قبل از شروع به کار با بار کامل، اجازه دهید موتور به دمای کاری مناسب برسد.
- قبل از خاموش کردن، اجازه دهید موتور برای چند دقیقه درجا کار کند تا دمای آن کاهش یابد، به خصوص در موتورهای توربوشارژ.
5.توجه به علائم هشدار دهنده
- هرگونه صدای غیرعادی، دود با رنگهای غیرمعمول، کاهش توان، افزایش دما یا روشن شدن چراغهای هشدار را جدی بگیرید و بلافاصله بررسی کنید.
6.آموزش راننده:
- راننده باید با نحوه صحیح کار با دستگاه، علائم هشدار دهنده و اهمیت نگهداری منظم آشنا باشند.
7.نگه داری صحیح:
در پایان فصل و در صورت عدم استفاده طولانی مدت، دستگاه را طبق دستورالعمل سازنده برای نگهداری آماده کنید (تخلیه سوخت، پر کردن روغن خاص، نگهداری در محیط خشک).